Akordeoia, soinua, soinu handia, eskusoinua, akordeoi kromatikoa

Labaiengo ingurutxoa. Pepito Yantzi. HG 48. Herrikoi Musika Sorta 10. Lesaka.

Akordeoia. Larrinaga Guerrini (JMBA bilduma, 0194)

Akordeoia. Larrinaga (JMBA bilduma, 0660)

Akordeoia. Guerrini (JMBA bilduma, 0224)

Santa Ageda eskean. Dultzaineroa, Antonio Gaztañeta Itziartarra, Arriola bertsolaria, Pedro Sodupe soinujolea eta Itziarko panderojotzailea. Itziar, 1946. (Arg. Harana, 1998. 45. orri.)

Pepe Yantzi akordeoilaria Lesakako bandako musikariekin Igantziko Bentan, 1932an.

Akordeoilariak, bertsolariak eta txistularia Donostiako La Perla aretoan. Akordeoilariak ezkerretik eskuinera: Pepe Andoain, Pepito Yantzi, Felix Aranzabal, Mateo Andoain. (Arg.: Willy Koch)

 

Akordeoia mihi libreko aerofonoen familiako soinu-tresna da.

Egitura

Zurezko bi kaxa ditu: bat melodia emateko botoi edo teklekin (eskuin eskuarekin jotzen dena) eta bestea laguntzeko nota grabeak eta akordeak ematen dituena (ezkerrarekin jotzen dena). Bien artean hauspoa dago.

Joera

Besoen eraginez bildu eta zabaldu egiten den hauspoak bidaltzen du mihiek bibratzeko behar duten haizea.

Historia

Akordeoi diatonikoaren ondoren Akordeoi kromatikoa azaldu zen. Hau bi tipotakoa izan zitekeen: bata eskuinaldean botoiak zituena eta “kromatikoa” deitzen zena eta bestea teklazkoa, “pianozkoa” izenarekin ezagutzen dena.

Akordeoilari hauek, trikitilariak bezalaxe, herriz herri aritu izan dira mota guztietako herri festa eta ospakizunetan parte hartuz.

Tresna honek, diatonikoak baino errekurtso musikal gehiago dituenez, hasiera batean trikitixa baztertu egin zuen, baina gero, arrazoia ez dakigun arren, herri musika munduan indarra galdu du eta trikitixa nagusitu zaio.

Ez ditugu ahaztu behar Donostiako “Larrinaga-Guerrini”-k egiten zituen akordeoi kromatikoak. Tailer horretatik ospe eta kalitate handiko tresnak atera dira.

Atal hau bukatzeko soinujoleek trikitilariengan izan duten eragina aipatu nahi dugu. Askotan, trikitilariek akordeoilari hauen musika, pieza eta dantza berriak hartu izan dituzte beraien errepertorioak zabaltzeko eta oso nabarmena da, XX. mende erdialdez geroztik trikitixarekin entzuten ditugun hainbat fandango, arin-arin eta martxa berriak ere, akordeoilariei ikasiak edo eskatuak direla.

ITURRIAK

Bibliografia

HARANA, Mielanjel; TAPIA, Joseba; BERGIZES, Aingeru. (1998). Gelatxo. Zarautz: Euskal Herriko Trikitixa Elkartea.

Diskografia

LARRAÑAGA, Isidro. (1979). Euskal Herriko Dantzak. IZ. IZ-123.

YANZI, Pepe. (1972). Lesaka. Edigsa-Herri Gogoa. HG-48.

ZELAIA, Enrike. (1982). Araba. Elkar. ELK-53.

(1986). Nafarroa. Elkar. ELK-HG-147.

(1987). Bizkaia. Elkar. ELK-HG-206.

(1987). Gipuzkoa. Elkar. ELK-HG-177.

Cookieen kustomizazioa

Cookies Analytics

Webgune honek hirugarrenen cookieak erabiltzen ditu erabiltzaile kopurua zenbatzeko eta eskainitako zerbitzuari ematen zaion erabileraren neurketa eta azterketa estatistikoa egin ahal izateko. Horretarako, gure webgunean zure nabigazioa aztertu egiten da, eskaintzen ditugun produktu edo zerbitzuen eskaintza hobetze aldera, Google Anlytics cookiearen bidez.

Sare sozialetan partekatzeko cookieak

Sare sozialetan partekatzeko osagarri batzuk erabiltzen ditugu, sare sozialetan gure webguneko orri batzuk partekatu ahal izateko. Osagarri horiek cookieak jartzen dituzte, orria zenbat aldiz partekatu den ondo ikusteko.